IΙ. ΜΕΤΑΚΛΑΣΙΚΕΣ-ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

 

 ΙΙ.1. Στωική Σχολή ή Στωικισμός:

Ζήνων ο Κιτιεύς (336-264 π.Χ.), Κλεάνθης ο Άσσιος (331-233 π.Χ.), Χρύσιππος ο Σολεύς (280-209 π.Χ.), Κράτης ο Μαλλώτης (270-180 π.Χ.), Παναίτιος ο Ρόδιος (185-110 π.Χ.), Ποσειδώνιος ο Απαμεύς (135-51 π.Χ.), Μarcus Tullius Cicero (= Κικέρων = Κικέρωνας, 105-43 π.Χ.), Lucius Seneca (= Λούκιος Σενέκας, 1-65 μ.Χ.), Πλούταρχος ο Χαιρωνεύς (περίπου 50-120 μ.Χ.), Επίκτητος (50-138 μ.Χ.), Marcus Aurelius (= Μάρκος Αυρήλιος, 121-180 μ.Χ.)

Η Σχολή πήρε το όνομά της από την Ποικίλη Στοά, όπου γίνονταν οι πρώτες της συγκεντρώσεις. Λειτούργησε από τον 4ο αι. π.Χ. έως τον 2ο αι. μ.Χ. Διακρίνεται σε αρχαία Στοά (Ζήνων - Κλεάνθης - Χρύσιππος), μέση Στοά (Παναίτιος - Ποσειδώνιος) και νέα Στοά (Επίκτητος - Μάρκος Αυρήλιος).

Επικεντρώθηκε στην ηθική φιλοσοφία και απέδωσε στην αρετή απόλυτη αξία, στην οποία συμβάλλουν δευτερευόντως τα «αδιάφορα» (η υγεία, ο πλούτος, η τιμή κλπ.). Ο εν ημίν λόγος πρέπει να συμμορφώνεται με τον φυσικό λόγο, έτσι ώστε κύριο ηθικό αξίωμα έγινε το «ομολογουμένως τη φύσει ζην». Υποστηρίχθηκε η αποφυγή των παθών (ἀπάθεια) και η προσέγγιση στον Θεό.

* Βικιπαίδεια: Στωικισμός

* Ρασσιάς: Στωικοί και Στωικισμός

* Mario Vegetti: Ο Στωικισμός

 

ΙΙ.2. Επικουρισμός:

Επίκουρος (341-270 π.Χ.), Μητρόδωρος ο Λαμψακηνός (4ος αι. π.Χ.), Φιλόδημος από τα Γάδαρα (2ος/1ος αι. π.Χ.), Τίτος Κάρος Λουκρήτιος (= Titus Carus Lucretius, 96-55 π.Χ.), Διογένης ο Οινοανδέας (2ος αι. μ.Χ.)

Υποστήριξε την επιδίωξη της απόλαυσης, αλλά με μετριοπαθή και όχι ακραίο τρόπο όπως η Κυρηναϊκή Σχολή (5ος-3ος αι. π.Χ.). Διέκρινε τις καθαρά σωματικές («κατά κίνηση») από τις πνευματικές («καταστηματικές») ηδονές κι έδωσε έμφαση στις δεύτερες, επειδή εξασφαλίζουν την ψυχική αταραξία. Συνδύασε στωικές και ατομιστικές απόψεις. Από το αγρόκτημα όπου εγκαταστάθηκε αυτή η Σχολή ονομάστηκε «Κήπος», εκεί και καλλιέργησε την κοινοβιακή ζωή.

Επικουρισμός

* Ζωρζ Μινουά: Ο Eπικουρισμός, μια ηθική αθεΐα

Ο Επικουρισμός και οι χριστιανοί απολογητές

 

ΙΙ.3. Αρχαίος Σκεπτικισμός ή Πυρρωνισμός:

Πύρρων ο Ηλείος (365-275 π.Χ.), Τίμων ο Φλειάσιος (320-230 π.Χ.), Αρκεσίλαος ο Πιταναίος (315-241 π.Χ.), Καρνεάδης ο Κυρηναίος (214-128 π.Χ.), Αινησίδημος ο Κνώσιος (1ος αι. π.Χ.), Σέξτος ο Εμπειρικός (200-250 μ.Χ.)

Υποστήριξε την αμφισβήτηση των καθιερωμένων θεωριών και αξιών. Έτσι, αμφισβήτησε τη δυνατότητα της γνώσης και τη βεβαιότητα για όσα υπάρχουν. Επιφυλασσόμενοι και μην εκφέροντας κρίση (ἐπέχοντες) οι σκεπτικιστές θεωρούσαν ότι πετυχαίνουν την ψυχική γαλήνη.

Οι διδασκαλίες αυτής της Σχολής αναβίωσαν γόνιμα κατά τους νεότερους χρόνους κι επέφεραν πολύπλευρη ανακαίνιση στις επιστήμες και στα ήθη.

Σκεπτικιστές - Σκεπτικισμός

* Γεωργία Φέλιου: Ο αρχαίος Σκεπτικισμός

* Στάθης Ψύλλος: Σκεπτικισμός

Σκεπτικισμός, παγανισμός & ορθοδοξία

 

ΙΙ.4. Μέση Πλατωνική Ακαδημία ή Μέσος Πλατωνισμός:

Αρκεσίλαος ο Πιταναίος (316-241 π.Χ.), Λακύδης ο Κυρηναίος (3ος αι. π.Χ.), Τηλεκλής, Εύανδρος, Ηγησίνους ο Περγαμηνός (3ος-2ος αι. π.Χ.)

Δεχόμενη επιδράσεις από παράλληλα φιλοσοφικά ρεύματα της εποχής, όπως ήταν ο σκεπτικισμός και ο στωικισμός, η Πλατωνική Ακαδημία τροποποίησε κατά καιρούς τις απόψεις της και αποστασιοποιήθηκε λιγότερο ή περισσότερο από τις απόψεις του Πλάτωνα.

* Αθανάσιος Σίδερης: Ο Πλατωνισμός στην αρχαιότητα

 

ΙΙ.5. Νέα Πλατωνική Ακαδημία:

Καρνεάδης ο Κυρηναίος (3ος-2ος αι. π.Χ.), Κλειτόμαχος ο Καρχηδόνιος (2ος αι. π.Χ.), Αντίοχος ο Ασκαλωνίτης (130-68 π.Χ.), Εύδωρος ο Αλεξανδρεύς (1ος αι. π.Χ.), Θράσυλλος ο Μενδήσιος (ή Θράσυλος, 1ος αι. μ.Χ.), Πλούταρχος ο Χαιρωνεύς (45-125 μ.Χ.), Θέων ο Σμυρναίος (2ος αι. μ.Χ.), Απουλήιος Λεύκιος (2ος αι. μ.Χ.), Γάιος (2ος αι. μ.Χ.), Αλβίνος (2ος αι. μ.Χ.)

Κυρίαρχες τάσεις της Ακαδημίας υπήρξαν σ’ αυτή την περίοδο οι σκεπτικιστικές και εκλεκτικιστικές.

* Βικιπαίδεια: Ακαδημία Πλάτωνος

 

ΙΙ.6. Δεύτερη Σοφιστική (1ος-4ος αι. μ.Χ.):

Ηρώδης ο Αττικός (= Lucius Vibullius Hipparchus Claudius Atticus Herodes, 101-177 μ.Χ.), Αίλιος Αριστείδης (129-189 ή 199 μ.Χ.), Λουκιανός ο Σαμοσατεύς (2ος αι. μ.Χ.), Λιβάνιος (314-392 μ.Χ.)

Καλλιέργησε τη ρητορική τέχνη και μελέτησε την κλασική αρχαιότητα. Στηλίτευσε κοινωνικά έκτροπα και πρόσφερε συμβουλές για να βελτιωθούν οι σχέσεις μεταξύ των πόλεων. Επιχείρησε να δημιουργήσει ένα υψηλό γλωσσικό ύφος βασισμένο στην αττική διάλεκτο.

Η Β΄ Σοφιστική

 

ΙΙ.7. Γνωστικισμός:

Σίμων ο Μάγος (1ος αι. μ.Χ.), Βασιλείδης (2ος αι. μ.Χ.), Βαλεντίνος (2ος αι. μ.Χ.),  Καρποκράτης (2ος αι. μ.Χ.), Μαρκίων ο Ποντικός (2ος αι. μ.Χ.), Βαρδησάνης (154-222 μ.Χ.)

Υποστήριξε ένα σύμπλεγμα φιλοσοφικών αλλά και θρησκευτικών, μυστικιστικών και πνευματιστικών απόψεων. Θεώρησε ότι όχι μέσω της θρησκευτικής πίστης αλλά μέσω της γνώσης μπορεί να επιτευχθεί η ανθρώπινη σωτηρία. Κατά καιρούς αντιτάχθηκε στον χριστιανισμό αλλά και επηρεάστηκε από αυτόν.

* Βικιπαίδεια: Γνωστικισμός

Γνωστικοί - Γνωστικισμός

Γνωστικισμός

 

 

ΙΙ.8. Εκλεκτικισμός:

Φίλων ο Αλεξανδρεύς (20 π.Χ. - 50 μ.Χ.), Ήρων ο Αλεξανδρεύς (10-70 μ.Χ.), Γαληνός ο Περγαμηνός (129-199 μ.Χ.), Κλήμης ο Αλεξανδρεύς (150-215 μ.Χ.), Λουκιανός ο Σαμοσατεύς (2ος αι. μ.Χ.), Ερμής ο Τρισμέγιστος (= Ερμαϊκά ή ερμητικά κείμενα, 2ος-3ος αι. μ.Χ.), Διογένης ο Λαέρτιος (3ος αι. μ.Χ.), Νεμέσιος, επίσκοπος Εμέσης (4ος-5ος αι. μ.Χ.)

Υποστήριξε ότι ένα φιλοσοφικό σύστημα συγκροτείται με επιλογή απόψεων αντλημένων από άλλες φιλοσοφικές θεωρίες.

Η θεωρία του εκλεκτικισμού αναβίωσε εκτεταμένα κατά τη νεότερη αλλά και τη σύγχρονη εποχή.

* Dictionary of Greek: Εκλεκτικισμός

 

ΙΙ.9. Αλεξανδρινή σχολή των κατηχητών και εξηγητών:

Πάνταινος (2ος αι. μ.Χ.), Κλήμης ο Αλεξανδρεύς (150-215 μ.Χ.), Ωριγένης (185-254), Μέγας Διονύσιος ο Αλεξανδρείας (3ος αι. μ.Χ.)

Καταπολέμησε την αίρεση του γνωστικισμού προσδιορίζοντας επακριβώς τα νοήματα της χριστιανικής διδασκαλίας. Υποστήριξε την εναρμόνιση της αρχαιοελληνικής φιλοσοφίας με τα χριστιανικά δόγματα.

 

ΙΙ.10. Νεοπυθαγορισμός:

Πούμπλιος Νιγίδιος Φίγουλος (= Publius Nigidius Figulus, 1ος αι. π.Χ.), Κόιντος Σέξτιος (= Quintus Sextius, 1ος αι. π.Χ.), Κόιντος Νίγρος Σέξτιος (= Quintus Niger Sextius, 1ος αι. π.Χ.), Απολλώνιος ο Τυανεύς (1ος αι. μ.Χ.), Μοδεράτος από τα Γάδειρα (1ος αι. μ.Χ.), Νικόμαχος ο Γερασηνός (2ος αι. μ.Χ.), Νουμήνιος ο Απαμεύς (2ος αι. μ.Χ.), Φιλόστρατος ο Πρεσβύτερος (2ος/3ος αι. μ.Χ.)

Αναζωογόνησε τις πυθαγόρειες διδασκαλίες καλλιεργώντας την ηθικολογία και τον ασκητισμό και τελώντας θεουργικές τελετές. Υποστήριξε την πίστη στην αθανασία της ψυχής και στην ιδανικότητα των αριθμών.

* Βικιπαίδεια: Νεοπυθαγόρειοι

Νεοπυθαγορισμός

 

ΙΙ.11. Νεοπλατωνική Σχολή ή Νεοπλατωνισμός:

Ψευδο-Λογγίνος (1ος αι. μ.Χ.), Αμμώνιος Σακκάς (175-242), Πλωτίνος (205-270), Πορφύριος ο Τύριος (232-304), Φίρμικος Ματερνός (= Julius Firmicus Maternus, 4ος αι. μ.Χ.), Ιουλιανός ο Αποστάτης ή Παραβάτης (= Flavius Claudius Iulianus, 331-363), Ιάμβλιχος ο Χαλκιδεύς (4ος αι.), Gaius Sallustius Crispus (= Γάιος Σαλλούστιος ή Σαλούστιος, 4ος αι.), Υπατία (370-415), Πρόκλος ο Λύκιος (410-485), Δομνίνος (από τη Λάρισα της Συρίας, 5ος αι.), Ιεροκλής ο Αλεξανδρεύς (5ος αι.), Συριανός ο Αλεξανδρεύς (5ος αι.), Δαμάσκιος (458-538 μ.Χ.), Ιωάννης ο Φιλόπονος (6ος αι.)

Υποστήριξε τη διαίρεση της πραγματικότητας σε τέσσερα επίπεδα: εν - νους - ψυχή - φύσις, καθένα από τα οποία απορρέει από το προηγούμενο αλλά και τελειοποιείται τείνοντας προς αυτό. Η πορεία ανάκαμψης εννοιολογείται μέσα από τρία στάδια: μονή - πρόοδος - επιστροφή.

Η Σχολή του Νεοπλατωνισμού επεκτάθηκε σε πολλά μέρη: στη Ρώμη, στη Συρία, στην Πέργαμο, στην Αθήνα και στην Αλεξάνδρεια. Αναβίωσε κατά την Αναγέννηση.

* Βικιπαίδεια: Νεοπλατωνισμός

* Βασίλης Χλέτσος: Νεοπλατωνισμός και Πλωτίνος, η ζωή και η φιλοσοφία του (2014)

* Ιστοσελίδα Neoplatonica Varia

 

 

 

Joomla templates by a4joomla